KOLUMBIA – PANAMA

  • 1 DZIEŃ
    Zbiórka na Lotnisku Chopina w Warszawie, w terminalu A (nowy), w hali odlotów przy stanowisku odpraw LogosTour. Przylot do Bogoty. Transfer do hotelu. Zakwaterowanie.

     

    2 DZIEŃ  BOGOTA – ZAPAQUIRA – VILLA DE LEYVA
    Zwiedzanie Bogoty, stolicy Kolumbii, położonej na wysokości 2600 m n.p.m. w Północnych Andach. W programie wizyta na słynnym Placu Bolivara, który jest otoczony przez wiele historycznych budynków – m.in. klasycystyczny Capitolio Nacional będący siedzibą Kongresu, Palacio de Justicia (Pałac Sprawiedliwości) oraz katolicka katedra Prymasa Kolumbii – La Catedral Primada de Colombia. Przejazd do historycznego centrum – La Candelaria, którego zabudowa pochodzi z hiszpańskiego okresu kolonialnego. Chwila na kawę w typowej, kolumbijskiej kawiarni. Zwiedzanie najstarszego kościoła w Bogocie – Iglesia de San Francisco z 1567 roku. Następnie wizyta w Museo del Oro (Muzeum Złota) posiadającym największą na świecie kolekcję wyrobów złotniczych (ponad 36 tysięcy eksponatów), często inkrustowanych szmaragdem, który jest głównym kamieniem eksportowym Kolumbii. Wjazd kolejką na Wzgórze Monserrate, na wysokość ponad 3100 m n.p.m. Zwiedzanie położonego na szczycie kościoła z cudownym obrazem Upadającego Chrystusa. Podziwianie widoku miasta oraz pobliskich Andów. Po południu przejazd przez malownicze obszary sawanny do miasteczka Zapaquira. Wizyta w niezwykłej Solnej Katedrze, urządzonej w dawnej kopalni soli, 120 metrów pod powierzchnią ziemi. Przejazd na nocleg do Villa de Leyva.

     

    3 DZIEŃ  VILLA DE LEYVA – RAQUIRA – BOGOTA
    Zwiedzanie Villa de Leyva, niewielkiego miasta założonego przez Hiszpanów, które uważane jest za perłę architektury kolonialnej. Villa de Leyva zachowała swój unikalny charakter dzięki uznaniu jej za pomnik narodowy Kolumbii. Popularnie określana jest miastem Zorro, bowiem to właśnie tu kręcono sceny do filmu pt. Legenda Zorro. Spacer po starym mieście – wokół Plaza Mayor, zabudowanego niskimi domami o charakterystycznych, białych fasadach ozdobionych pięknie rzeźbionymi balkonami. W tutejszych sklepikach można kupić regionalne wyroby. Przejazd w okolice Villa de Leiva do miejscowości El Fosil. Wizyta w Muzeum Paleontologicznym, gdzie zgromadzono unikalne na skalę światową, znalezione na tych terenach, szkielety morskich dinozaurów. Następnie zwiedzanie dominikańskiego klasztoru Ecce Homo z XVII wieku z wizerunkiem umierającego Chrystusa, którego zamknięte oczy wielu patrzącym wydają się być otwarte. Wyjazd w drogę powrotną do Bogoty. Po drodze postój we wsi Ráquira znanej z produkcji tradycyjnej, kolumbijskiej ceramiki oraz w niezwykle ważnym dla historii Kolumbii miejscu – Moście Boyacá, na którym Simon Bolivar ogłosił niepodległość Kolumbii po bitwie z hiszpańskimi konkwistadorami w 1819 roku. Zakwaterowanie w hotelu w Bogocie. Wyjazd w góry na punkty widokowe. Podziwianie zapierających dech w piersiach widoków Bogoty, położonej w niezwykłej scenerii Andów, w blasku zachodzącego słońca. Kolacja w typowej kolumbijskiej restauracji przy muzyce i występach folklorystycznych.

     

    4 DZIEŃ  BOGOTA – ARMENIA
    Transfer na lotnisko. Przelot do Armenii, jednego z głównych miast regionu kawowego Kolumbii, położonego w Andach na wysokości ok. 2000 m n.p.m. Region ten jest idealny dla uprawy krzewu kawowego, zarówno jeśli chodzi o klimat, jak i  ukształtowanie powierzchni oraz wysokość nad poziomem morza. Z tego powodu kawa kolumbijska uważana jest za najlepszą na świecie. Zwiedzanie typowej plantacji kawy. Poznanie warunków uprawy krzewu kawowego i pokaz parzenia kawy.

     

    5 DZIEŃ  ARMENIA – SALENTO
    Przejazd przez tereny plantacji kawy do Doliny Cocora, która zachwyca pięknymi widokami oraz olbrzymimi 70-metrowymi drzewami palmowymi – Palma de Cera; uważa się je za narodowe drzewo Kolumbii. Zwiedzanie Salento, najstarszego miasta regionu kawowego, z urzekającą kolonialną architekturą. Spacer po mieście. Następnie powrót na nocleg do Armenii.

     

    6 DZIEŃ  ARMENIA – SANTA MARTA
    Transfer na lotnisko. Przelot przez Bogotę do Santa Marta. Czas na plażowanie w cichej zatoce. Dla chętnych (za dodatkową opłatą od 60 USD) zwiedzanie osady rybackiej Taganga oraz Santa Marta, najstarszego miasta Kolumbii, położonego u stóp Sierra Nevada. Wizyta w San Pedro Alejandrino, w domu Simona Bolivara, w którym spędził on ostatnie lata życia. Następnie podziwianie najstarszej w Kolumbii katedry św. Marty i eksponatów muzeum archeologicznego gromadzącego m.in. prekolumbijską biżuterię.

     

    7 DZIEŃ  P.N. TAYRONA
    Przejazd wzdłuż wybrzeża Morza Karaibskiego do El Zaino, stanowiącego wrota do Parku Narodowego Tayrona. Zwiedzanie parku obejmuje m.in. dziką plażę Cañaveral, punkt widokowy, z którego roztacza się wspaniały widok na Ocean Atlantycki oraz przejazd przez tropikalną dżunglę pełną zwisających długich lian i przeskakujących między drzewami małp. Czas na relaks na jednej z oceanicznych plaż. Powrót do Santa Marta na nocleg.

     

    8 DZIEŃ  SANTA MARTA – KARTAGENA
    Przejazd do Kartageny (Cartagena de Indias), miasta nazywanego „skarbem Karaibów”, które urzeka romantyczną, kolonialną architekturą. Wjazd na wzgórze La Popa, gdzie znajduje się klasztor Convento de la Candelaria. Podziwianie wspaniałego widoku na Stare Miasto i port Kartageny. Zwiedzanie fortu San Felipe de Barajas stanowiącego razem z murami obronnymi, część fortyfikacji miejskich. Przejście pod słynny, ze względu na swoją formę, pomnik Zapatos Viejos poświęcony znanemu kolumbijskiemu poecie L.  Lópezowi. Spacer wąskimi uliczkami Starego Miasta. Wieczorem – Rumba in Chiva – wspaniała zabawa w karaibskich rytmach. Objazd miasta niezwykle kolorowym tradycyjnym kolumbijskim autobusem typu chiva przy akompaniamencie zespołu muzycznego i kieliszku słynnego rumu Antaño.

     

    9 DZIEŃ KARTAGENA
    Dalsze zwiedzanie miasta. Wizyta w Muzeum Szmaragdów. Kolumbijskie szmaragdy zyskały światową sławę dzięki filmowi Roberta Zemeckisa pt. Miłość, szmaragd i krokodyl. Spacer wąskimi uliczkami Starego Miasta zabudowanymi urokliwym kolonialnymi kamieniczkami z bajkowymi, ukwieconymi balkonami, z których słynie Kartagena. Zwiedzanie katedry, okazałej budowli z początku XVII w. o bardzo intrygującej historii. Czas na tradycyjne kolumbijskie tinto w lokalnej kafejce i zakupy w sklepach ze szmaragdami.

     

    10 DZIEŃ PANAMA CITY
    Transfer na lotnisko. Przelot do stolicy. Całodzienne zwiedzanie Panama City, miasta obfitującego w kontrasty, gdzie nowoczesność miesza się z kolonialną tradycją. Pozostałości dawnej kolonii hiszpańskiej można będzie zobaczyć w najstarszej części miasta, zwanej Panama Vieja. Następnie przejazd wzdłuż wybrzeża do dzielnicy zwanej Casco Antiqua. Zwiedzanie katedry oraz kościoła San José, ze wspaniałym złotym ołtarzem. Przejazd nad Kanał Panamski. Najpierw rzut oka na słynną Punta Paitilla, czyli dzielnicę panamskich elit z dziesiątkami nowoczesnych wieżowców. Następnie zwiedzanie kompleksu muzealno-widokowego Miraflores Locks. Ekspozycja poświęcona jest historii budowy kanału oraz wyjaśnia mechanizmy działania tego cudu techniki. Z punktu widokowego będzie można podziwiać ceremoniał przeprawy olbrzymich statków przez tutejsze śluzy.

     

    11 DZIEŃ JEZIORO GATUN – WIOSKA INDIAN EMBERA – COLON
    Przejazd do miejscowości Gamboa, skąd rozpocznie się wycieczka łodzią po Jeziorze Gatun. Z łodzi będzie można obserwować bogatą florę tego regionu. Jezioro i otaczający je las, poza ptakami, są naturalnym siedliskiem dla różnych gatunków małp. Być może uda się dostrzec leniwca. W wodach jeziora żyją żółwie i krokodyle. Następnie wycieczka na terytorium Indian Emberá, którzy zamieszkują mało dostępne tereny w górnym biegu rzeki Chagrés. Dopłynięcie łodziami do zbudowanej na palach wioski. Indianie Embera z dala od cywilizacji kultywują pradawne tradycje. Tutejsze kobiety, uważane za bardzo ładne, chodzą z odkrytymi piersiami, a ich ciała pokrywają geometryczne tatuaże, które poza ozdobą odstraszają insekty. Poznanie zwyczajów Indian Embera oraz ich związków z naturą. Czas na zakup wyrobów lokalnego rzemiosła. Nocleg w hotelu położonym nad brzegiem jeziora.

     

    12 DZIEŃ COLON – SAN LORENZO – PANAMA CITY
    Wyjazd do położonego nad Morzem Karaibskim portu San Lorenzo. Zwiedzanie pozostałości potężnej twierdzy zbudowanej za czasów panowania Hiszpanów, którzy w ten sposób bronili odkrytej przez siebie drogi przez Przesmyk Panamski. Następnie powrót do Panama City trasą zabytkowej kolei, która wiedzie przez tutejszą dżunglę wzdłuż Kanału Panamskiego. Nocleg w Panama City.

     

    13 DZIEŃ KANAŁ PANAMSKI
    Przeprawa statkiem przez najciekawszą część Kanału Panamskiego, którego budowa na początku XX wieku znacznie skróciła drogę z Oceanu Atlantyckiego na Pacyfik. Rocznie przepływa przez kanał ponad 15 tysięcy jednostek. Trasa rozpocznie się w porcie Gamboa, a następnie prowadzić będzie przez Gaillard Cut, czyli słynny przekop przez pasmo gór będących działem wodnym między Atlantykiem a Pacyfikiem. Następnie przeprawa przez śluzę Pedro Migiel, gdzie statek opuszczany jest 9 metrów w dół, a następnie w śluzie Miraflores o kolejne 18 metrów. Dopłynięcie do Zatoki Panamskiej, po drodze Puente de las Américas (Most Ameryk).

     

    14 DZIEŃ PANAMA CITY
    Wizyta w centrum handlowym. Transfer na lotnisko. Wylot do Europy.

     

    15 DZIEŃ
    Przylot do Warszawy.


    Zapytaj o dostępność miejsc na wyjazd

  • Kraina kawy, złota i szmaragdów. Kolonialna architektura kolumbijskich miasteczek i nowoczesne Panama City. Rejs Kanałem Panamskim. Tradycje Indian Embera. Barwny świat egzotycznych ptaków. Leniwce i morskie dinozaury.

     

     

    Granica

     

    KOLUMBIA
    Obywatele RP mogą przebywać na terenie Kolumbii bez wiz. Okres bezwizowego przebywania na terytorium Republiki Kolumbii zależy od charakteru pobytu i wynosi dla turystów – do 90 dni. Przy wyjeździe z Kolumbii drogą lotniczą należy wnieść opłatę lotniskową w wysokości ok. 52 USD (w dolarach lub w walucie miejscowej). Nie można zrealizować tej płatności za pomocą kart kredytowych ani płatniczych. Opłaty te nie są wliczone w koszt biletu lotniczego. Uwaga: Kasy pobierające opłaty lotniskowe nie przyjmują banknotów 100-dolarowych. Nie można też ich rozmienić w kasach na lotnisku. Cudzoziemcy mają obowiązek wypełnienia oświadczenia celnego. Bez składania deklaracji celnej można wwieźć lub wywieźć z kraju gotówkę, której równowartość nie przekracza 10 000 USD. Przy wyjeździe z Kolumbii nie ma możliwości uzyskania zwrotu podatku VAT. Obcokrajowcy udający się do Kolumbii mają obowiązek wypełnienia oświadczenia celnego. Od 1.08.2004 roku można bez składania deklaracji celnej wwieźć lub wywieźć z kraju kwotę w gotówce, której równowartość nie przekracza 1000 USD. 

     

    PANAMA
    Między Polską a Panamą obowiązuje umowa o ruchu bezwizowym. Zgodnie z nią turyści mający ważne polskie paszporty mogą wjeżdżać oraz przebywać na terytorium Panamy do 6 m-cy bez wiz. Należy jednak pamiętać, że każdy przyjeżdżający do tego kraju ma obowiązek posiadania biletu powrotnego oraz minimum 500 USD na koszty pobytu (gotówka nie jest konieczna, wystarczy udokumentowany stan konta bankowego i karta kredytowa). Panamska służba graniczna podejmuje ostateczną decyzję dotyczącą długości pobytu cudzoziemca w Panamie. Turystom zabrania się podejmowania jakiejkolwiek pracy zarobkowej.

     

     

    Kuchnia
     

    KOLUMBIA
    Tradycyjnym daniem w Bogocie i w regionie Andów jest ajiaco – zupa z kurczaka, kukurydzy, ziemniaków, awokado i lokalnego zioła – żółtlicy drobnokwiatowej. Spożywa się ją z ryżem, sałatką z cytryny i awokado z dodatkiem kaparów oraz śmietany. Na śniadanie w stolicy je się changua – zupę mleczna z jajkiem i zieloną cebulką. Wzdłuż Morza Karaibskiego do najczęściej spotykanych potraw należą: wieprzowina, wątroba z wieloryba z przyprawami, ryż z kokosem, suero – przypominający w smaku jogurt z kwaśną śmietaną. Inne dania to: arepa – tortilla z mąki kukurydzianej podawana na wiele sposobów. Na wschodzie, w rejonie Llanos powszechne jest grillowane mięso i słodkowodne ryby przyrządzane na otwartym ogniu. Popularne są tamales – paszteciki z mąki kukurydzianej owinięte w liść bananowy i gotowany na parze; zazwyczaj jest nadziewany kurczakiem, ziemniakami, fasolą, marchewką. Z owoców do najpopularniejszych należą: guawa, mango, jabłko, gruszka, czarna jagoda, truskawka, granat. Kolumbijska kawa należy do najbardziej znanych na świecie; nazywa się tinto. Do innych napojów należy piwo Aquila, Aguardiente – przyprawiony anyżkiem, canelazo – przyrządzony na bazie rumu, podawany na zimno lub gorąco.

     

    PANAMA
    Typowa potrawa zawiera zazwyczaj mięso, ryż i fasolę z lokalnymi warzywami (maniok, tykwa, banan zwyczajny) i owocami. Na śniadanie je się smażone kukurydziane tortille z jajkiem i smażonym mięsem. Kuchnia spożywana na wybrzeżach oceanów zawiera owoce morza i tropikalne owoce – mango i kokosy. Inne potrawy to: gallo pinto – ryż z fasolą z dodatkiem wieprzowiny, sancocho – gęsta zupa z mięsem (najczęściej kurczak) i warzywami. Drobne zakąski są bardzo popularne w gorącym klimacie: yuca frita – smażone korzenie manioku towarzyszące wielu daniom jak frytki. Na trzy sposoby przyrządza się banana zwyczajnego: patacones – to smażone, zielone banany (na słono); maduros – to dojrzałe smażone banany (lekko słodkie) oraz – tajadas – pieczony banan z cynamonem. Najczęściej pije się piwo (Panama Cerveza, Balboa, Atlas i Soberana). Inne napoje to: Panama seco – likier destylowany ze sfermentowanej trzciny cukrowej zmieszany z mlekiem.

     

     

    Zakupy

     

    KOLUMBIA
    Kraj jest eksporterem kamieni szlachetnych, a szmaragdy są podobno najpiękniejsze na świecie. Turyści często kupują złotą biżuterię, dzieła sztuki, antyki i wyroby ze skóry. Do oryginalnych wyrobów rękodzieła arktycznego należą: precyzyjnie rzeźbione, kolorowe talerze i puzderka wykonane z laki (pozyskiwanej z drzewa mopa-mopa), barwne materiały – ręcznie tkane przez członków plemienia Kuna, instrumenty strunowe (gitary), sombrera, lalki i marionetki, wyroby z kości i rogów zwierząt, kilimy i dywany. W Bogocie znajduje się kilka wielkich galerii handlowych. oraz kilka dzielnic z licznymi sklepami. Należy zwracać uwagę na wydawane w sklepach i na targach pieniądze. W obiegu znajduje się sporo falsyfikatów, są one zazwyczaj kiepsko podrobione, także nie trudno je rozpoznać (najczęściej o nominałach 5000 i 10 000 peso).

     

    PANAMA
    Legalnym środkiem płatniczym jest w Panamie dolar amerykański. W stolicy można znaleźć bogato zaopatrzone galerie handlowe, w których ceny luksusowych towarów (np. elektroniki) są pomniejszone o cło. Wszędzie widać na sprzedaż słynne kapelusze “Panama”, które są uplecione z “paja toquilla”, czyli z cienkich włókien łyczkowca plamiastego, rośliny rosnącej na wybrzeżu Ekwadoru. Lokalni artyści, wśród nich Indianie z plemienia Kuna, oferują molas – kawałki materiału z kolorowymi aplikacjami naszywane na bluzki noszone przez kobiety. Atrakcyjne są polleras – szerokie, wzorzyste spódnice szyte w wioskach prowincji Las Tablas. Oryginalne są: dekoracyjne misy utkane z trawy, figurki, rzeźby, instrumenty, szachy – wykonane z twardego drewna, pochodzącego z drzewa cocobolo oraz kunsztownie rzeźbione figurki z orzecha taqua, przypominającego kość słoniową.

     

     

    Zdrowie

     

    KOLUMBIA
    Szczepienia ochronne nie są obowiązkowe przy wjeździe do Kolumbii, jednakże wymaga się szczepień przeciw żółtej gorączce (febrze) przed wyjazdem do stref tropikalnych tego kraju, tj. w północnej części i na granicę z Wenezuelą. Na głównych lotniskach kraju można się odpłatnie zaszczepić przeciw żółtej febrze. Należy jednak pamiętać, że szczepionka jest skuteczna dopiero po 10 dniach od jej przyjęcia. Malaria występuje przez cały rok na prowincji i w dżungli poniżej 800 m n.p.m. Woda z kranu zazwyczaj nadaje się do picia, ale mimo to zaleca się spożywać wodę butelkowaną. Przed jedzeniem należy pamiętać, że bardzo wiele infekcji przenoszonych jest w pożywieniu. Nie wolno jeść posiłku w miejscu o wątpliwej czystości. Cudzoziemcy mogą korzystać z systemu płatnej opieki medycznej. Oferowane usługi są na dość wysokim poziomie, a koszty usług medycznych są zbliżone do obowiązujących w Polsce lub nieco wyższe. Na terenach oddalonych od dużych aglomeracji miejskich można jednak mieć trudności z dostępem do pomocy lekarskiej. Leki można kupować zarówno w aptekach (niektóre punkty apteczne otwarte są przez całą dobę), jak i na wydzielonych stoiskach w niektórych sklepach i w dużych sieciach handlowych.

     

    PANAMA
    Nie ma obowiązku szczepień. W ostatnim okresie, zwłaszcza w prowincjach północno-zachodnich, przy granicy z Kostaryką, na południowym wschodzie, w pasie przygranicznym z Kolumbią oraz w biednych dzielnicach stolicy pojawiają się przypadki malarii i dengi – chorób przenoszonych przez komary. Niektóre kraje Ameryki Łacińskiej, np. Brazylia, żądają ostatnio, aby osoby podróżujące z Panamy miały aktualne szczepienie przeciw żółtej febrze. Wizyta u lekarza kosztuje od 30 do 100 USD, doba w szpitalu od 100 do 300 USD. Prywatne usługi medyczne w stolicy utrzymują się na niezłym poziomie. W innych miejscowościach pozostawiają bardzo wiele do życzenia.

     

     

    Zwyczaje

     

    KOLUMBIA
    Większość mieszkańców to katolicy. Rola kościoła katolickiego jest bardzo duża; święta rodzinne, ślub, urodziny, pogrzeb obchodzi się przestrzegając religijnych ceremonii. Parafia najczęściej jest środkiem życia lokalnej społeczności. Rodzina odgrywa najważniejszą rolę w życiu społecznym. Dorosłe dzieci preferują mieszkanie z rodzicami. Starsi członkowie rodziny są otaczani opieką i szacunkiem; podejmują oni najważniejsze decyzje dotyczące członków rodziny. Struktura społeczeństwa jest wyraźnie hierarchiczna. Wiek i sukces zawodowy determinują pozycję na drabinie społecznej. Przyjaciele i znajomi na powitanie obejmują się i całują; osoby sobie obce podaja sobie rękę. Mieszkańcy są uprzejmi wobec obcych i tego samego oczekuje sie od cudzoziemców, którzy powinni unikać gwałtownych reakcji i zachowań. Mieszkańcy używają zarówno nazwiska matki jak i ojca. Obywatele o białej skórze są automatycznie traktowani jako potomkowie Hiszpanów. Biała skóra kojarzy się często z zamożnością. Mieszkańcy wybrzeża reprezentują swobodny sposób bycia, natomiast mieszkający w głębi kraju są bardziej formalni, opanowani, okazujący szacunek innym, szczególnie kobietom. Uroda młodych kobiet spotyka się z wielką uwagą; cały kraj śledzi coroczne konkursy piękności urządzane każdego listopada. Najpopularniejszym sportem jest piłka nożna; rozmowa na ten temat zawsze przyczynia się do przełamania pierwszych lodów.

     

    PANAMA
    Ze względu na położenie geograficzne i bogatą historię kolonizacji zwyczaje przez wieki podlegały różnym wpływom. Do dzisiaj zachowały się tradycje przywiezione przez kolonizatorów hiszpańskich, wpływ kultur indiańskich, wzajemne oddziaływanie współczesnych przybyszów i imigrantów z różnych krajów. Hiszpanie panowali na tym terenie ponad 300 lat, z tego powodu ich tradycje artystyczne, literackie i muzyczne są obecne w dzisiejszej Panamie. Dotyczy to także kultury amerykańskiej. Największy wpływ tej ostatniej jest widoczny wokół Kanału Panamskiego i w miastach. Na prowincji, wśród hodowców bydła i koni podczas różnych uroczystości słychać hiszpańskie piosenki ludowe. Panamczycy uroczyście obchodzą różne święta związane z chrześcijaństwem: karnawał, Festiwal El Nazareno, Targi Azuero, Tydzień Wielkanocny. Rytuały łączą religię katolicką z wierzeniami pogańskimi. Ludzie są uprzejmi i pozytywnie nastawieni do turystów. Warto odpowiedzieć na ich uśmiech i używać kilku hiszpańskich fraz: proszę – por favor, dziękuję – gracias. Dawanie napiwków nie jest obowiązkowe, choć jest przyjęte, że za dobra usługę daje się 10-15% więcej.

     

  • Kraina kawy, złota i szmaragdów. Kolonialna architektura kolumbijskich miasteczek i nowoczesne Panama City. Rejs Kanałem Panamskim. Tradycje Indian Embera. Barwny świat egzotycznych ptaków. Leniwce i morskie dinozaury.

     

     

    Granica

     

    KOLUMBIA
    Obywatele RP mogą przebywać na terenie Kolumbii bez wiz. Okres bezwizowego przebywania na terytorium Republiki Kolumbii zależy od charakteru pobytu i wynosi dla turystów – do 90 dni. Przy wyjeździe z Kolumbii drogą lotniczą należy wnieść opłatę lotniskową w wysokości ok. 52 USD (w dolarach lub w walucie miejscowej). Nie można zrealizować tej płatności za pomocą kart kredytowych ani płatniczych. Opłaty te nie są wliczone w koszt biletu lotniczego. Uwaga: Kasy pobierające opłaty lotniskowe nie przyjmują banknotów 100-dolarowych. Nie można też ich rozmienić w kasach na lotnisku. Cudzoziemcy mają obowiązek wypełnienia oświadczenia celnego. Bez składania deklaracji celnej można wwieźć lub wywieźć z kraju gotówkę, której równowartość nie przekracza 10 000 USD. Przy wyjeździe z Kolumbii nie ma możliwości uzyskania zwrotu podatku VAT. Obcokrajowcy udający się do Kolumbii mają obowiązek wypełnienia oświadczenia celnego. Od 1.08.2004 roku można bez składania deklaracji celnej wwieźć lub wywieźć z kraju kwotę w gotówce, której równowartość nie przekracza 1000 USD. 

     

    PANAMA
    Między Polską a Panamą obowiązuje umowa o ruchu bezwizowym. Zgodnie z nią turyści mający ważne polskie paszporty mogą wjeżdżać oraz przebywać na terytorium Panamy do 6 m-cy bez wiz. Należy jednak pamiętać, że każdy przyjeżdżający do tego kraju ma obowiązek posiadania biletu powrotnego oraz minimum 500 USD na koszty pobytu (gotówka nie jest konieczna, wystarczy udokumentowany stan konta bankowego i karta kredytowa). Panamska służba graniczna podejmuje ostateczną decyzję dotyczącą długości pobytu cudzoziemca w Panamie. Turystom zabrania się podejmowania jakiejkolwiek pracy zarobkowej.

     

     

    Kuchnia
     

    KOLUMBIA
    Tradycyjnym daniem w Bogocie i w regionie Andów jest ajiaco – zupa z kurczaka, kukurydzy, ziemniaków, awokado i lokalnego zioła – żółtlicy drobnokwiatowej. Spożywa się ją z ryżem, sałatką z cytryny i awokado z dodatkiem kaparów oraz śmietany. Na śniadanie w stolicy je się changua – zupę mleczna z jajkiem i zieloną cebulką. Wzdłuż Morza Karaibskiego do najczęściej spotykanych potraw należą: wieprzowina, wątroba z wieloryba z przyprawami, ryż z kokosem, suero – przypominający w smaku jogurt z kwaśną śmietaną. Inne dania to: arepa – tortilla z mąki kukurydzianej podawana na wiele sposobów. Na wschodzie, w rejonie Llanos powszechne jest grillowane mięso i słodkowodne ryby przyrządzane na otwartym ogniu. Popularne są tamales – paszteciki z mąki kukurydzianej owinięte w liść bananowy i gotowany na parze; zazwyczaj jest nadziewany kurczakiem, ziemniakami, fasolą, marchewką. Z owoców do najpopularniejszych należą: guawa, mango, jabłko, gruszka, czarna jagoda, truskawka, granat. Kolumbijska kawa należy do najbardziej znanych na świecie; nazywa się tinto. Do innych napojów należy piwo Aquila, Aguardiente – przyprawiony anyżkiem, canelazo – przyrządzony na bazie rumu, podawany na zimno lub gorąco.

     

    PANAMA
    Typowa potrawa zawiera zazwyczaj mięso, ryż i fasolę z lokalnymi warzywami (maniok, tykwa, banan zwyczajny) i owocami. Na śniadanie je się smażone kukurydziane tortille z jajkiem i smażonym mięsem. Kuchnia spożywana na wybrzeżach oceanów zawiera owoce morza i tropikalne owoce – mango i kokosy. Inne potrawy to: gallo pinto – ryż z fasolą z dodatkiem wieprzowiny, sancocho – gęsta zupa z mięsem (najczęściej kurczak) i warzywami. Drobne zakąski są bardzo popularne w gorącym klimacie: yuca frita – smażone korzenie manioku towarzyszące wielu daniom jak frytki. Na trzy sposoby przyrządza się banana zwyczajnego: patacones – to smażone, zielone banany (na słono); maduros – to dojrzałe smażone banany (lekko słodkie) oraz – tajadas – pieczony banan z cynamonem. Najczęściej pije się piwo (Panama Cerveza, Balboa, Atlas i Soberana). Inne napoje to: Panama seco – likier destylowany ze sfermentowanej trzciny cukrowej zmieszany z mlekiem.

     

     

    Zakupy

     

    KOLUMBIA
    Kraj jest eksporterem kamieni szlachetnych, a szmaragdy są podobno najpiękniejsze na świecie. Turyści często kupują złotą biżuterię, dzieła sztuki, antyki i wyroby ze skóry. Do oryginalnych wyrobów rękodzieła arktycznego należą: precyzyjnie rzeźbione, kolorowe talerze i puzderka wykonane z laki (pozyskiwanej z drzewa mopa-mopa), barwne materiały – ręcznie tkane przez członków plemienia Kuna, instrumenty strunowe (gitary), sombrera, lalki i marionetki, wyroby z kości i rogów zwierząt, kilimy i dywany. W Bogocie znajduje się kilka wielkich galerii handlowych. oraz kilka dzielnic z licznymi sklepami. Należy zwracać uwagę na wydawane w sklepach i na targach pieniądze. W obiegu znajduje się sporo falsyfikatów, są one zazwyczaj kiepsko podrobione, także nie trudno je rozpoznać (najczęściej o nominałach 5000 i 10 000 peso).

     

    PANAMA
    Legalnym środkiem płatniczym jest w Panamie dolar amerykański. W stolicy można znaleźć bogato zaopatrzone galerie handlowe, w których ceny luksusowych towarów (np. elektroniki) są pomniejszone o cło. Wszędzie widać na sprzedaż słynne kapelusze “Panama”, które są uplecione z “paja toquilla”, czyli z cienkich włókien łyczkowca plamiastego, rośliny rosnącej na wybrzeżu Ekwadoru. Lokalni artyści, wśród nich Indianie z plemienia Kuna, oferują molas – kawałki materiału z kolorowymi aplikacjami naszywane na bluzki noszone przez kobiety. Atrakcyjne są polleras – szerokie, wzorzyste spódnice szyte w wioskach prowincji Las Tablas. Oryginalne są: dekoracyjne misy utkane z trawy, figurki, rzeźby, instrumenty, szachy – wykonane z twardego drewna, pochodzącego z drzewa cocobolo oraz kunsztownie rzeźbione figurki z orzecha taqua, przypominającego kość słoniową.

     

     

    Zdrowie

     

    KOLUMBIA
    Szczepienia ochronne nie są obowiązkowe przy wjeździe do Kolumbii, jednakże wymaga się szczepień przeciw żółtej gorączce (febrze) przed wyjazdem do stref tropikalnych tego kraju, tj. w północnej części i na granicę z Wenezuelą. Na głównych lotniskach kraju można się odpłatnie zaszczepić przeciw żółtej febrze. Należy jednak pamiętać, że szczepionka jest skuteczna dopiero po 10 dniach od jej przyjęcia. Malaria występuje przez cały rok na prowincji i w dżungli poniżej 800 m n.p.m. Woda z kranu zazwyczaj nadaje się do picia, ale mimo to zaleca się spożywać wodę butelkowaną. Przed jedzeniem należy pamiętać, że bardzo wiele infekcji przenoszonych jest w pożywieniu. Nie wolno jeść posiłku w miejscu o wątpliwej czystości. Cudzoziemcy mogą korzystać z systemu płatnej opieki medycznej. Oferowane usługi są na dość wysokim poziomie, a koszty usług medycznych są zbliżone do obowiązujących w Polsce lub nieco wyższe. Na terenach oddalonych od dużych aglomeracji miejskich można jednak mieć trudności z dostępem do pomocy lekarskiej. Leki można kupować zarówno w aptekach (niektóre punkty apteczne otwarte są przez całą dobę), jak i na wydzielonych stoiskach w niektórych sklepach i w dużych sieciach handlowych.

     

    PANAMA
    Nie ma obowiązku szczepień. W ostatnim okresie, zwłaszcza w prowincjach północno-zachodnich, przy granicy z Kostaryką, na południowym wschodzie, w pasie przygranicznym z Kolumbią oraz w biednych dzielnicach stolicy pojawiają się przypadki malarii i dengi – chorób przenoszonych przez komary. Niektóre kraje Ameryki Łacińskiej, np. Brazylia, żądają ostatnio, aby osoby podróżujące z Panamy miały aktualne szczepienie przeciw żółtej febrze. Wizyta u lekarza kosztuje od 30 do 100 USD, doba w szpitalu od 100 do 300 USD. Prywatne usługi medyczne w stolicy utrzymują się na niezłym poziomie. W innych miejscowościach pozostawiają bardzo wiele do życzenia.

     

     

    Zwyczaje

     

    KOLUMBIA
    Większość mieszkańców to katolicy. Rola kościoła katolickiego jest bardzo duża; święta rodzinne, ślub, urodziny, pogrzeb obchodzi się przestrzegając religijnych ceremonii. Parafia najczęściej jest środkiem życia lokalnej społeczności. Rodzina odgrywa najważniejszą rolę w życiu społecznym. Dorosłe dzieci preferują mieszkanie z rodzicami. Starsi członkowie rodziny są otaczani opieką i szacunkiem; podejmują oni najważniejsze decyzje dotyczące członków rodziny. Struktura społeczeństwa jest wyraźnie hierarchiczna. Wiek i sukces zawodowy determinują pozycję na drabinie społecznej. Przyjaciele i znajomi na powitanie obejmują się i całują; osoby sobie obce podaja sobie rękę. Mieszkańcy są uprzejmi wobec obcych i tego samego oczekuje sie od cudzoziemców, którzy powinni unikać gwałtownych reakcji i zachowań. Mieszkańcy używają zarówno nazwiska matki jak i ojca. Obywatele o białej skórze są automatycznie traktowani jako potomkowie Hiszpanów. Biała skóra kojarzy się często z zamożnością. Mieszkańcy wybrzeża reprezentują swobodny sposób bycia, natomiast mieszkający w głębi kraju są bardziej formalni, opanowani, okazujący szacunek innym, szczególnie kobietom. Uroda młodych kobiet spotyka się z wielką uwagą; cały kraj śledzi coroczne konkursy piękności urządzane każdego listopada. Najpopularniejszym sportem jest piłka nożna; rozmowa na ten temat zawsze przyczynia się do przełamania pierwszych lodów.

     

    PANAMA
    Ze względu na położenie geograficzne i bogatą historię kolonizacji zwyczaje przez wieki podlegały różnym wpływom. Do dzisiaj zachowały się tradycje przywiezione przez kolonizatorów hiszpańskich, wpływ kultur indiańskich, wzajemne oddziaływanie współczesnych przybyszów i imigrantów z różnych krajów. Hiszpanie panowali na tym terenie ponad 300 lat, z tego powodu ich tradycje artystyczne, literackie i muzyczne są obecne w dzisiejszej Panamie. Dotyczy to także kultury amerykańskiej. Największy wpływ tej ostatniej jest widoczny wokół Kanału Panamskiego i w miastach. Na prowincji, wśród hodowców bydła i koni podczas różnych uroczystości słychać hiszpańskie piosenki ludowe. Panamczycy uroczyście obchodzą różne święta związane z chrześcijaństwem: karnawał, Festiwal El Nazareno, Targi Azuero, Tydzień Wielkanocny. Rytuały łączą religię katolicką z wierzeniami pogańskimi. Ludzie są uprzejmi i pozytywnie nastawieni do turystów. Warto odpowiedzieć na ich uśmiech i używać kilku hiszpańskich fraz: proszę – por favor, dziękuję – gracias. Dawanie napiwków nie jest obowiązkowe, choć jest przyjęte, że za dobra usługę daje się 10-15% więcej.

     

    (więcej…)